Dinozaury.com! - z nami przeniesiesz się w czasie...

Sławno k. Opoczna – polskie Solnhofen

Łukasz Czepiński — Fri, 13 Apr 2012 14:48:30 +0000

Autor: Łukasz Czepiński
13 IV 2012

Od kilku dni w całej Polsce jest głośno o niewielkim kamieniołomie, nieopodal Opoczna (woj. łódzkie), okrzykniętym paleontologicznym El Dorado, polskim odpowiednikiem, zarówno stratygraficznym jak i ekologicznym, słynnego niemieckiego stanowiska w Solnhofen. Nomen-omen – gmina Sławno stało się sławne. A wszystko za sprawą odkrycia dokonanego przez dr Adriana Kina ze Stowarzyszenia Przyjaciół Nauk o Ziemi Phacops.

http://phacops.pl/pl/news/285,polskie-solnhofen-najciekawsze-polskie-stanowisko-geologiczne:

POLSKIE SOLNHOFEN – HISTORIA NATURALNA ZŁOŻA OWADÓW – BRZEZINKI W SŁAWNIE K./OPOCZNA Stowarzyszenie Przyjaciół Nauk o Ziemi „Phacops” dr Adrian Kin & dr Błażej Błażejowski.

Około 148 milionów lat temu, w umiarkowanie chłodnym i niezbyt głębokim górnojurajskim morzu, bujnie rozwijały się rozmaite organizmy zasiedlające strefę dna oraz toni wodnej. Wśród najliczniejszych znajdowały się misternie ornamentowane muszle małżów, których połączone skorupki przybierały niekiedy sercowate, dachówkowate lub kopulaste kształty. Bardzo liczne były spiralnie zwinięte amonity o pięknie zdobionych drobnymi żeberkami muszlach, największe z nich swą średnicą dorównywały oponie samochodowej!Po powierzchni pradawnego dna w pobliskiej lagunie wędrowały prymitywne robakokształtne organizmy oraz rozmaite stawonogi – skrzypłocze, krewetki, langusty. W poszukiwaniu smakowitej zdobyczy (np. olbrzymiego amonita) odmęty toni wodnej dostojnie penetrowały drapieżne gady morskie oraz praprzodkowie współczesnych rekinów. W powietrzu unosiły się niewielkie latające gady – pterozaury, czyhając na zbłąkane owady (np. ważki) nadlatujące z pobliskiego lądu. Skamieniałe dowody potwierdzające powyżej przytoczony scenariusz zapisane są w miąższach skałach wapiennych, eksploatowanych przez kompanię górniczą Nordkalk w kamieniołomie Owadów – Brzezinki w Sławnie. Bogactwo i różnorodność zapisanego w wapiennych skałach pradawnego życia zachęca do bliższego przyjrzenia się naturalnej historii tej swoistej kamiennej kroniki przeszłości… W świetle najnowszych badań paleontologicznych, osady wapienne wydobywane w kamieniołomie Owadów – Brzezinki stanowią unikatową w skali świata skarbnicę wiedzy o wymarłych organizmach oraz o środowisku i ewolucji górnojurajskiego morza, pokrywającego niegdyś znaczny obszar obecnego województwa łódzkiego. Na podstawie analizy zmieniających się w czasie zespołów faunistycznych, zawartych w profilu skał węglanowych (= wapiennych) eksploatowanych w kamieniołomie Owadów – Brzezinki można przypuszczać, że reprezentują one zapis cyklu spłycania się niegdysiejszego zbiornika morskiego (tzw. cykl regresywny). Drobnoziarniste wapienie (tzw. wapienie pelitowe) występujące na najniższym poziomie kamieniołomu zawierają skamieniałości wskazujące na warunki pełnomorskie (m.in. liczne amonity), fauna w wyżej leżących gruboławicowych pelitach, wydobywanych na dwóch kolejnych poziomów eksploatacyjnych, jest już znacznie zubożona – są to niemal wyłącznie małże, ramienionogi, szkarłupnie – które mogą świadczyć o dość płytkim i spokojnym środowisku sedymentacji a także częściowej izolacji od otwartego morza (amonity są tu bardzo rzadkie). Na tej podstawie można przypuszczać, że występujące w najwyższej części kamieniołomu Owadów – Brzezinki drobnoziarniste skały wapienne (tzw. „wapienie korbulowe”), w których znalezione zostały unikalne okazy stawonogów (m.in. kości gadów, nowegatunki ważki i skrzypłocza), szczątki ryb i morskich gadów oraz latających pterozaurów, powstawały w bardzo płytkim i częściowo izolowanym zbiorniku (?lagunie) o znacznie ograniczonym połączeniu z otwartym morzem (na stałą bliskość otwartego zbiornika morskiego wskazują incydentalne znaleziska amonitów z rodzaju Zaraiskites). Wapienie korbulowe występujące w stropie stanowią jedyny znany ekwiwalent wiekowy najsłynniejszego stanowiska paleontologicznego na świecie – Solnhofen (Bawaria, Niemcy), z którego znane są doskonale zachowane skamieniałości późnojurajskich zwierząt i roślin, w tym słynnego praptaka (z rodzaju Archaeopteryx), czyli ewolucyjnego ogniwa przejściowego między gadami i ptakami. Niestety, prawdziwe środowisko powstawania tych wapieni pozostaje wciąż nierozstrzygnięte i wymaga dalszych badań – wśród bogatej fauny, zdominowanej w 95% przez maleńkie małże z rodzaju Corbula o łyżeczkowatym kształcie muszli, zupełny brak jest przedstawicieli fauny słodkowodnej świadczącej o wysłodzeniu środowiska (tzw. brakiczności) a także wskaźników mineralnych (np. kryształów gipsu), które mogłyby świadczyć o warunkach pełnego zasolenia (tzw. środowiska hipersalinarnego).

Wśród skamieniałości kręgowców z kamieniołomu Owadów – Brzezinki k. / Opoczna występują przeważnie doskonale zachowane szczątki gadów morskich (a - zdjęcie na górze) okaz ryb (b i c) (praca w druku). Okazy te przedstawiają wyjątkową wartość dla nauki i znacząco uzupełniają niezwykły obraz morskiego ekosystemu „Polskiego Solnhofen”. Źródło: Phacops

Więcej informacji – na stronie Phacops.

http://phacops.pl/

Zaakceptowany manuskrypt, który ukaże się niebawem w czasopiśmie Lethaia: http://phacops.pl/pub/documents/46_s1-ln11833513-1637607389-1939656818hwf-316lethaia-pdf-15032012-163922idv104238120611833513pdf_hi0001.pdf

Dyskusja na Forum Dinozaury.com!: http://www.forum.dinozaury.com/viewtopic.php?f=3&t=4662&p=46329#p46329

Dyskusja na Polskim Forum Sympatyków Paleontologii: http://www.paleontologia.pl/forum/viewtopic.php?t=3612

News w Archeowieściach: http://archeowiesci.pl/2012/04/12/unikatowe-stanowisko-paleontologiczne-spod-opoczna/

Yutyrannus huali – ogromny pierzasty tyranozaur!

Łukasz Czepiński — Fri, 06 Apr 2012 12:48:16 +0000

Autor: Tomasz Skawiński
6 IV 2012

Dolnokredowe osady znajdujące się w Chinach są niezwykle bogatym źródłem skamieniałości kręgowców. W przeciągu zaledwie ostatnich trzech lat samych tyranozauroidów opisano stamtąd cztery nowe dla nauki gatunki. Teraz światło dzienne ujrzał opis piątego gatunku – Yutyrannus huali.

Było to duże zwierzę, mogące dorastać do 9 metrów długości i ważyć blisko 1,5 tony. Ponadto miało pióra. I jedna i druga cecha były już wcześniej znane u bazalnych tyranozauroidów – większe od Yutyrannus rozmiary, oprócz słynnych późnokredowych tyranozaurydów, osiągał też bazalny Sinotyrannus, a protopióra są znane u Dilong. Połączenie tych dwóch cech czyni jednak z Yutyrannus największego znanego teropoda, co do którego posiadamy bezpośrednie dowody występowania upierzenia, i daje nowe informacje dotyczące ewolucji pióra.

Odkryto skamieniałości trzech osobników Yutyrannus – każdy z nich miał zachowane pióra. Szczątki te dowodzą, że pióra pokrywały większość ciała teropoda, choć u każdego z okazów zachowały się w innej części ciała. Prawdopodobnie najdłuższe z nich znajdowały się na szyi zwierzęcia. Pióra pokrywające końcową część ogona były zbyt gęsto położone, by ustalić, czy to wydłużone szerokie pióra nitkowate (EBFF’s – elongated broad filamentous feathers), jak te, które odnaleziono u Beipiaosaurus (zob. news ze stycznia 2009), smukłe monofilamenty (nierozgałęzione), czy struktury bardziej złożone. Funkcja protopiór Yutyrannusnie jest jasna – mogły one pełnić funkcję pokazową, przydatną w czasie godów, jak u wielu innych wczesnych pierzastych teropodów, jednak niewykluczone, że służyły one głównie do utrzymywania ciepłoty ciała, zwłaszcza że Yutyrannus żył w czasach znacznie chłodniejszych od reszty okresu kredowego – średnia roczna temperatura na terenach dzisiejszej prowincji Liaoning wynosiła przypuszczalnie około 10 °C, podczas gdy kilkadziesiąt milionów lat później, pod koniec kredy – około 18 °C.

Pod pewnymi względami Yutyrannus przypominał swoich późniejszych krewnych – miał np. podobnie długą i głęboką czaszkę. Inne cechy upodabniają go jednak do bazalnych tyranozauroidów, co ma przełożenie na wynik analizy kladystycznej, według której Yutyrannus zajmuje pozycję bardziej bazalną nie tylko od Tyrannosauridae, ale też Xiongguanlong czy Eotyrannus.

Odkrycie trzech osobników w różnym wieku pozwala też ocenić, w jaki sposób rósł Yutyrannus. Prawdopodobnie schemat wzrostu był odmienny niż u dobrze poznanych pod tym względem tyranozaurydów – np. łopatka i kość biodrowa Yutyrannus wykazują negatywną allometrię w trakcie wzrostu, podczas gdy u tyranozaurydów, odpowiednio, pozytywną allometrię i niemal izometrię.

Rekonstrukcja przyżyciowa Yutyrannus, w trakcie ataku na parę Beipiaosaurus. Autor: Brian Choo.

Xu X, Wang K, Zhang K, Ma Q, Xing L, Sullivan C, Hu D, Cheng S, Wang S. 2012. A gigantic feathered dinosaur from the Lower Cretaceous of China. Nature 484: 92-95.http://dx.doi.org/10.1038/nature10906.

Zobacz też:

Prima Aprilis ;-)

Łukasz Czepiński — Sun, 01 Apr 2012 22:41:38 +0000

Autor: Łukasz Czepiński
2 IV 2012

Data 1. kwietnia zobowiązuje, dlatego i na Dinozaury.com! nie omieszkaliśmy skorzystać z okazji, by wzajemnie się „wkręcać”.

Zaczęło się już około północy, kiedy to Maciej „Nazuul” Ziegler wrzucił świetnie przygotowanego newsa stylizowanego na streszczenie prawdziwej pracy naukowej, która miałaby raz na zawsze rozwiązać kwestię synonimizacji taksonów Triceratops i Torosaurus (tutaj). Nieco później zaprezentowany został nowy wygląd Encyklopedii Dinozaury.com!, który był… zrzutem ekranu w formacie .jpg – rozwiązanie to miało za zadanie pozbyć się problemów związanych z funkcjonowaniem encyklopedii (tutaj). Ponieważ Dawid, Tomasz „Ag.Ent” i Weronika wyrazili swoje obawy związane z tym kontrowersyjnym pomysłem, powstała specjalna ankieta, która w (quasi-)demokratyczny sposób miała zadecydować o ostatecznej wersji Encyklopedii (tutaj).

W międzyczasie Tomasz Singer ogłosił, że nie będzie dłużej aktywny, ponieważ stracił pasję i był krytykowany przez innych użytkowników (tutaj). Maciej odebrał to w sposób personalny, wyrażając swoją skruchę. Na nic to jednak pomogło – wykorzystując odpowiedni moment, wspólnie z Ag.Entem stwierdziliśmy, że należy zakończyć samowolkę Macieja poprzez jego zbanowanie (i otrzymanie jednoznacznego avatara).

W tym samym czasie Dawid Mazurek stwierdził, że nie odpowiada mu polityka personalna administratora, wobec czego odchodzi z forum. Mateusz poczuł się samotny, jako jedyny Ekspert na Forum, i postanowił dołączyć do Dawida i Tomasza w roli nieobecnego. Maciej zdążył założyć nowe konto i zagrozić spamowaniem całego forum, a wszystko ostatecznie skończyło się zamknięciem forum i zapowiedzią przywrócenia „starych, dobrych czasów” (tutaj), poprzedzoną ostatnią zagadką w forumowym quizie (tutaj).

Działo się dużo, było pomysłowo, a niektórzy wysyłali mi wiadomości, by się upewnić, czy aby w istocie chodzi o prima aprilis ;)

Dzięki wszystkim za dobrą zabawę – na forum, stronie i profilu na facebooku!

Zobacz też:

Prima Aprilis na Dinozaury.com! w 2009 roku

[Prima aprilis] Dorosły triceratops wyglądający jak torozaur

Łukasz Czepiński — Sat, 31 Mar 2012 09:19:23 +0000

Autor: Maciej Ziegler
31 III 2012

Ten news jest żartem z okazji Prima Aprilis – poczytaj więcej.

Więcej informacji o sprawie triceratopsa i torozaura.

Brown, C.S., Fox., J. (2012) „The first fully adult Triceratops: ontogeny and taxonomic resolution of late Maastrichtian chasmosaurines” Proc. R. Soc. B, doi:10.1098/rspb.2012.01.85

Taxonomic status of late Maastrichtian chasmosaurine dinosaurs (Ornithischia: Ceratopsia) from western North America was recently a matter of great debate. We describe a new skull from Hell Creek Formation (Montana, USA), which is critical to resolution of this issue. At first sight, the skull looks like Torosaurus, as its frill is long and fenestrated, but this is combined with diagnostic Triceratops feature – five epiparietals, with one on midline of parietal. As Triceratops frill clearly expands and thinnes through ontogeny, we expext that in fully mature form it should be enormous and fenestrated. By contrast, number of epiparietals, 5-7 in Triceratops and 10 or 12 in Torosaurus, seem to be stable through ontogeny. Consequently, we consider that the new skull is first known fully adult Triceratops, and we reject that it represents: Torosaurus, a transitional form in Triceratops-’Torosaurus’ ontogeny, or a new taxon. We demonstrate that plesiomorphic morphologies of earlier taxa Torosaurus latus, Eotriceratops xerinsularis and Triceratops horridus are more similar to each other than to highly apomorphic and later Triceratops prorsus. The former two spieces are thus referred to Triceratops. Only notably difference between T. horridus and T. latus is epiparietal count, so specimens without them are T. indet. This is the case with holotypes of T. horridus, T. latus and T. xerinsularis. As former two taxa are based on non-diagnostic material, the International Commission on Zoological Nomenclature will be petitioned to designate neotypes. T. xerinsularis apomorphies are extremely subtle and are attributable to stratigraphic position, ontogeneny and intraspecific variation. We consider Nedoceratops, Ojoceratops, and „Torosaurus” utahensis as nomina dubia, while Tatankaceratops is probably a pathologic T. prorsus specimen. We feel that synonymy of T. horridus and T. latus will be demonstrated in future, because accepting their separateness causes extreme amount of unprobable coincidences in currently known data (e.g. all three confirmed T. latus specimens are more mature than any T. horridus, excluding the new skull). If this is will be proven, there will be evidence for only one evolutionary lineage of late Maastrichtian ceratopsids: T. ‘xerinsularis’-T. horridus-T. prorsus. Cause of frill remodelling, which occured surprisingly rarely and late in Triceratops ontogeny, is unknown, but was probalby connected with complex ceratopsian social structure. We speculate that this change may had occurred only in alpha males.

Tłumaczenie:

Status taksonomiczny późnomastrychckich (z końca ery dinozaurów) chasmozaurynów z Ameryki Północnej był ostatnio tematem wielkiej debaty. Opisujemy nową czaszkę z osadów formacji Hell Creek (Montana, USA), która ma przełomowe znaczenie dla rozwiązania tej kwestii. Na pierwszy rzut oka, czaszka wygląda jak Torosaurus, gdyż kryza jest długa i ma okna, ale jest to połączone z diagnostyczną (wyróżniającą) cechą Triceratops – obecnością pięciu epiparietales (różków na tylnym brzegu kryzy), z czego jeden znajduje się na środku kości ciemieniowej. Ponieważ kryza Triceratops wyraźnie powiększa się i staje się cienka w ontogenezie (rozwoju osobniczym), spodziewamy się, że u w pełni dorosłych osobników powinna być wielka i mieć okna. Natomiast liczba epiparietales: 5-7 u Triceratops i 10 albo 12 u Torosaurus, wydaje się stała w ontogenezie. Zatem uznajemy nową czaszkę za pierwszą znaną w pełni dorosłego triceratopsa. Odrzucamy, że jest to Torosaurus, forma pośrednia w ontogenezie triceratopsa „przekształcającego się w torozaura” albo nowy takson. Wykazujemy, że plezjomorficzna (pierwotna/prymitywna) budowa wcześniejszych: Torosaurus latus, Eotriceratops xerinsularis i Triceratops horridus jest do siebie bardziej zbliżona, niż do wysoce apomorficznych (wyspecjalizowanych) i późniejszych Triceratops prorsus. Te dwa pierwsze gatunki są więc zaliczone do Triceratops. Jedyną istotną różnicą między T. horridus a T. latus jest liczba epiparietales (różków na kryzie), więc okazy bez nich to bliżej nie określone okazy Triceratops (T. indet.). Tak sprawa się ma z holotypami (wzorcowymi osobnikami) T. horridus, T. latus i T. xerinsularis. Ponieważ dwa pierwsze są oparte na materiale niediagnostycznym (nie pozwalającym na odróżnienie), to do Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej (International Commission on Zoological Nomenclature) zostanie zgłoszona petycja w sprawie wyznaczenia neotypów (nowych okazów typowych). Cechy wyróżniające T. xerinsularis są ekstremalnie subtelne i są przypisywane do wieku geologicznego, ontogenezy i zmienności osobniczej. Uznajemy Nedoceratops, Ojoceratops, i „Torosaurus” utahensis za nazwy wątpliwe (nomina dubia). Natomiast Tatankaceratops to prawdopodobnie patologiczny okaz T. prorsus. Sądzimy, że tożsamość T. horridus i T. latus (wcześniej Torosaurus) zostanie wykazana w przyszłości, gdyż akceptacja ich odrębności powoduje znaczną liczbę nieprawdopodobnych zbiegów okoliczności w obecnie znanych danych (np. wszystkie trzy potwierdzone osobniki T. latus są bardziej dojrzałe niż T. horridus – poza nową czaszką). Jeśli to zostanie udowodnione, będzie dowód na istnienie tylko jednej linii ewolucyjnej późnomastrychckich ceratopsydów – T. ‘xerinsularis’->T. horridus->T. prorsus. Przyczyna remodelowania kryzy, która zdarza się zaskakująco rzadko i późno w ontogenezie Triceratops jest nieznana, ale prawdopodobnie wiąże się ze skomplikowaną strukturą społeczną tych dinozaurów. Spekulujemy, że ta zmiana mogła następować tylko u samców alfa (dominujących, albo dominujących samic czy par).

Komentarz:
Autorzy tego wprost nie piszą, ale unieważnili praktycznie wszystko, z 3-7 taksonów zostawili jeden. Na chwilę obecną „ważny” jest tylko „Triceratops„ prorsus (który nie może należeć do Triceratops, gdyż ten rodzaj to nomen dubium, dobrze, że nie utworzyli żadnej nowej nazwy). Inni autorzy zapewne zinterpretują znalezisko inaczej, więc tytułowe stwierdzenie o „rozwiązaniu” taksonomii chasmozaurynów jest trochę na wyrost. Ostatnie zdanie abstraktu to chyba niepodparta niczym spekulacja – czy osobniki będące przywódcami stada różnią się fizycznie od innych w takim stopniu? Struktura socjalna triceratopsów jest nieznana, nie wiadomo, czy one w ogóle tworzyły stada, opublikowano dotąd tylko znalezisko 3 małych triceratopsów razem, choć podobno są jeszcze inne.

Nowe, wczesne czworonogi

Łukasz Czepiński — Sun, 25 Mar 2012 11:14:31 +0000

Autor: Adrian Tkocz
25 III 2012

Wczesna ewolucja tetrapodów to jeden z najciekawszych, najbardziej medialnych a zarazem dość tajemniczy etap w historii kręgowców. Chociaż mamy dopiero marzec, rok 2012 już można uznać za udany pod tym względem. W styczniu ukazał się opis Ymeria denticulata, bazalnego tetrapoda z famenu Grenlandii. Po akantostedze i ichtiostedze, jest to trzeci rodzaj dewońskiego czworonoga z tej polarnej wyspy. W drzewie rodowym zajmuje miejsce gdzieś pomiędzy tymi taksonami, jednak wyglądem bardziej przypomina Ichtyostega.

Kolejnym nowym taksonem jest Tinirau clackae. Pod tą egzotyczną nazwą ukrywa się ryba mięśniopłetwa posiadająca cechy anatomiczne, które pozwalają ją umieścić pomiędzy takimi stworzeniami jak tristichopterdy (np. Eusthenopteron), a elpistostegalie (np. słynny Tiktaalik). Na uwagę zasługuje również wiek i środowisko Tinirau. Środkowodewońskie płytkie morskie wybrzeże to miejsce i czas gdzie powstawały tropy z Zachełmia (głośne odkrycie polskich naukowców z 2010 roku). W tym roku może się ukazać również opis bardzo prymitywnego tetrapoda z famenu Rosji. Zarówno te rosyjskie jak szczątki jak i wiele innych niewydobytych czekają na opracowanie, aby przybliżyć nam obraz wyjścia kręgowców na ląd.

Okaz holotypowy Tinirau clackae - UCMP 118605, szkic interpretacyjny i rekonstrukcja szkieletu. © Swartz, 2012.

Clack, J.A.; Ahlberg, P.E.; Blom, H.; and Finney, S.M. (2012). A new genus of Devonian tetrapod from North-East Greenland, with new information on the lower jaw of Ichthyostega. Palaeontology 55 (1): 73–86.

Swartz, B. (2012). A Marine Stem-Tetrapod from the Devonian of Western North America. Plos ONE 7(3): e33683.

Ahlberg, P.; Beznosov, P.; Lukcevics, E.; Clack, J. (2011). A very primitive tetrapod from the earliest Famennian of South Timan, Russia. SVP 71st Annual Meeting Abstracts

Zobacz też:

„Szczęka gryfa” i „rogate oblicze UNESCO” – dwa nowe leptoceratopsydy z Kanady

Łukasz Czepiński — Wed, 14 Mar 2012 17:18:09 +0000

Autor: Łukasz Czepiński
Korekta: Maciej Ziegler
14 III 2012

W kolejnym numerze „Cretaceous Research” naukowcy opisują dwa nowe leptoceratopsydy z Kanady - Gryphoceratops (wcześniej Gryphognathus) morrisoni i Unescoceratops koppelhause. Każdy z tych dinozaurów przemierzał tereny dzisiejszej Ameryki Północnej w późnej kredzie. Zespół kanadyjskich naukowców twierdzi, że te nowe zwierzęta pomogą wypełnić luki w zapisie ewolucji leptoceratopsydów.

Szczątki (konkretnie szczęka) pierwszego z nowych rodzajów zostały znalezione w 1995 roku przez legendarnego łowcę dinozaurów – Philipa Currie. Odkrycie miało miejsce na terenie Dinosaur Provincial Park, które jest wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (stąd też nazwa rodzajowa - Unescoceratops). Drugi zaś został odkryty jeszcze wcześniej, bo w 1950 roku przez Leviego Sternberga, wzdłuż rzeki Milk River, przy granicy stanów Alberta i Montana.

Mimo że szczątki tych zwierząt odkryto lata temu, kierownik zespołu naukowców, Michael Ryan (obecny kustosz paleontologii kręgowców w Muzeum Historii Naturalnej w Cleveland) dopiero niedawno wyodrębnił je jako nowe taksony, rozróżniając tym samym od podobnych leptoceratopsydów znanych z Kanady i Azji.

Okazało się, że metrowej długości Gryphoceratops, żył 84-83 Ma, co czyni go najstarszym znanym przedstawicielem swojej grupy. Oznacza to również, iż kluczowy postęp ewolucyjny i główne różnicowanie się leptoceratopsydów miało miejsce na terenie kredowej Kanady.

„Zwierzęta te wypełniają ważne luki w ewolucyjnej historii grupy niewielkich dinozaurów rogatych – pozbawionych wielkich rogów i kryz krewniaków triceratopsa z Ameryki Północnej” – twierdzi Ryan, podsumowując pracę swojego zespołu. ”Chociaż dinozaury rogate pochodzą z Azji, nasze badania sugerują, że leptoceratopsydy przemieściły się do Ameryki Północnej i różnicowały się właśnie tutaj”.

„Niewielkie dinozaury są z reguły skąpo reprezentowane w zapisie kopalnym” – mówi współautor publikacji, David Evans z Uniwersytetu w Toronto, pracownik Królewskiego Muzeum Ontario. „To właśnie dlatego fragmentaryczne szczątki, takie jak te, mogą wnosić wielki wkład w poznanie ekologii i ewolucji dinozaurów”.

Tekst stanowi luźne tłumaczenie artykułu z ”National Post” (patrz poniżej).

Gryphoceratops morrisoni (na dole, po lewej) i Unescoceratops koppelhusae (u góry, po prawej). © Julius T. Csotonyi.

Michael J. Ryan, David C. Evans, Philip J. Currie, Caleb M. Brown & Don Brinkman, 2012.
New leptoceratopsids from the Upper Cretaceous of Alberta, Canada.
Cretaceous Research Volume 35, June 2012, Pages 69–80
http://dx.doi.org/10.1016/j.cretres.2011.11.018

Zobacz też:

Młody Brachiosaurus z formacji Morrison

Łukasz Czepiński — Mon, 12 Mar 2012 21:31:39 +0000

Autor: Maciej Ziegler
12 III 2012

Znaleziska młodych zauropodów są sporadyczne a każde takie znalezisko dostarcza wielu informacji. W 2007 r. opisano (Schwarz i in.; donosiliśmy o nim w lipcu 2007 roku) dość kompletny szkielet młodego zauropoda z formacji Morrison (późna jura, USA). Okaz zwany jest popularnie „Toni”. Szacowana długość to ok. 2 m a wiek, w którym zwierzę zmarło – prawdopodobnie poniżej jednego roku. Początkowo był zidentyfikowany jako diplodokid, teraz wykazano, że to brachiozauryd (Carballido i in., 2012; w 2010 r. przedstawiono wyniki tych badań na konferencji Society of Vertebrate Paleontology). Okaz jest znacznie bardziej kompletny niż wszystkie dotąd opisane osobniki Brachiosaurus altithorax, do którego prawdopodobnie należy. Stwierdzone zmiany w rozwoju osobniczym to: zwiększenia stopnia pneumatyzacji szkieletu, zmiany w budowie wyrostków kolczystych (np. poszerzanie w kręgach grzbietowych) oraz w proporcjach (wydłużenie szyi, ramienia i śródręcza).

Szkielet młodego brachiozauryda o długości ok. 2 m (SMA 0009) oraz porównanie wielkości młodego zwierzęcia z dorosłym osobnikiem. © Schwarz et al. 2007/Carabllido et al. 2012

Carballido, J., Marpmann, S., Schwarz-Wings, D. & Pabst, B. (2012) „New information on a juvenile sauropod specimen from the Morrison Formation and the reassessment of its systematic position” Palaeontology. doi: 10.1111/j.1475-4983.2012.01139.x

Zobacz też:

Microraptor czarny jak kruk

Łukasz Czepiński — Fri, 09 Mar 2012 09:07:37 +0000

Autor: Maciej Ziegler
09 III 2012

Niedawne badania ujawniły, że ze skamieniałości da się odczytać kolor piór dinozaurów (zobacz artykuł „Barwy piór sprzed milionów lat„). Właśnie opublikowane analizy szczątków wczesnokredowego dromeozauryda Microraptor ujawniły, że jego upierzenie miało czarny kolor, popularny wśród innych wczesnych Paraves (jak Anchiornis czy Archaeopteryx). Tym razem nauka poszła jeszcze krok dalej. Udało się wykazać, że u mikroraptora pióra mieniły się tęczowymi kolorami – stwierdzono występowanie ubarwienia strukturalnego (to zjawisko, zwane iryzacją, zaobserwować można np. na piórach sroki czy plamach benzyny). Odkrycie sugeruje ważną rolę pokazową we wczesnej ewolucji piór. Te na ogonie mikroraptora pełniły zapewne właśnie taką funkcję, a nie – wbrew wcześniejszym przypuszczeniom – aerodynamiczną. Inna podważona nowym odkryciem hipoteza to nocny tryb życia Microraptor.

Li et al. 2012. Reconstruction of Microraptor and the evolution of iridescent plumage. Science 335: 1215-1219. http://dx.doi.org/10.1126/science.1213780

Zobacz też:

„Starożytna kaczka” z Meksyku – Huehuecanauhtlus tiquichensis

Łukasz Czepiński — Sun, 04 Mar 2012 16:33:44 +0000

Autorzy: Łukasz Czepiński
04 III 2012

Huehuecanauhtlus tiquichensis to bazalny, nie-hadrozaurydowy hadrozauroid, którego szczątki znaleziono w południowo-zachodnim Meksyku. Jest to, jak dotąd, znaleziony najbardziej na południu przedstawiciel tej grupy.

Analiza kaldystyczna wykonana przez autorów opisu huehuekanautla, wykorzystując zasadę największej oszczędności umieszcza H. tiquichensis jako blisko spokrewnionego z Hadrosauridae przedstawiciela grupy zewnętrznej.

Występowanie huehuekanautla w santonie Ameryki Północnej może być wytłumaczone jako wynik rozprzestrzenienia się tych zwierząt z Azji do Ameryki Północnej, nie później niż w albie. Inną możliwością jest rozpowszechnione występowanie ostatniego wspólnego przodka tego kladu zarówno w Azji jak i W Ameryce Północnej. Zgodnie z tym scenariuszem, obecność H. tiquichensis w Meksyku byłaby skutkiem zastąpienia ostatniego wspólnego przodka.

Nazwa rodzajowa to połączenie słów z języka náhuatl (najbardziej rozpowszechnionego z grupy języków rdzennej ludności Ameryki Północnej i Środkowej): huehuetl - czyli „starożytni” i canauhtli - „kaczka” (wszak hadrozauryny są powszechnie zwane „dinozaurami kaczodziobymi”). Nazwa gatunkowa - tiquichensis - odnosi się do pobliskiego miasta Tiquicheo.

Ramírez-Velasco, A.A., Benammi, M., Prieto-Márquez, A., Ortega, J.A. & Hernández-Rivera, R., 2012. Huehuecanauhtlus tiquichensis, a new hadrosauroid dinosaur (Ornithischia: Ornithopoda) from the Santonian (Late Cretaceous) of Michoacán, Mexico. Canadian Journal of Earth Sciences 49 (2): 379-395. doi:10.1139/e11-062

Zobacz też:

Torosaurus a Triceratops – komentarz

Łukasz Czepiński — Sun, 04 Mar 2012 14:36:14 +0000

Autor: Maciej Ziegler
4 III 2012

Niedawna publikacja Longricha i Fielda (zob. „Torosaurus to jednak nie Triceratops„) nie rozstrzyga sprawy torozaura definitywnie. Kilka kwestii warto skomentować:

1) rozmieszczenie – autorzy biorą pod uwagę „Torosaurus” utahensis, który ma niejasny status i ma więcej wspólnego z triceratopsem (Sullivan i in., 2005; Hunt i Lehman, 2008). Dlatego też USNM 15583 nie powinien się pojawić w analizie ontogenetycznej.

2) histologia – Scanella i Horner (2010) nie posiłkują się remodelowaniem tkanki kostnej w badaniach histologicznych ale za większą dojrzałością przemawia gęste upakowanie kanalików Haversa

3) sekwencja zmian ontogenetycznych nie jest w pełni prawidłowa, gdyż czas zrastania się jest różny w różnych osobników (co zresztą przyznają sami autorzy) a są też błędy w danych. Przykładowo okaz GMNH-PV124 (Fujiwara i Takakuwa, 2011) został zakodowany w analizie jako niemający zrośniętych kości rostralnych (dzioba) i przedszczękowych, podczas gdy ma je kompletnie zrośnięte (Fujiwara i Takakuwa, 2011) a cecha ta została wskazana w pracy Longricha i Fielda jako charakterystyczna dla najbardziej dojrzałych osobników. Okaz ten jest mimo to uznawany za młodocianego, gdyż ma jednocześnie niepozrastane inne kości np. jarzmową z nadjarzmową. Znaczenia dla różnego czasu zachodzenia zmian ontogenetycznych ma też prawdopodobnie wiek geologiczny, tj. zjawisko heterochronii (Fowler, 2010/nieopublikowane).

4) wgłębienia w kryzie triceratopsa YPM 1823 rzeczywiście nie odpowiadają kształtem i rozmieszczeniu oknom torozaura. Longrich i Field przemilczają jednak okaz MOR 2946, u którego wgłębienia wyraźnie odpowiadają oknom torozaura (Scanella i Horner, 2010 – ryc. 1C)

Porównanie kryzy triceratopsa (A; okaz YPM 1823) i torozaura (B; okaz ANSP 15192) prezentujący różnice anatomiczne, mające świadczyć o odrębności taksonomicznej tych dwóch zwierząt. © Longrich & Field, 2012.

5) istnienie form (idealnie) pośrednich nie jest warunkiem konieczna dla stwierdzenia lub odrzucenia synonimiki. Trudno o takie, gdy jest mało osobników (jak np. u Titanoceratops, który jest jeden; torozaurów jest 7). Gdy idzie np. o stopień wydłużenia kości łuskowej czy podniesienia kryzy, to są formy pośrednie (AMNH 5116, ANSP 15192, MOR 1122 – Scanella i Horner, 2010; Farke, 2006).

Konkludując: do uznania synonimki wszystko musi się zgadzać a są jeszcze pewne niewyjaśnione kwestie, ale jest ich znacznie mniej, niż postulują Longrich i Field. Więcej w: http://encyklopedia.dinozaury.com/index … eratops.3F

Zobacz także:

Dyskusja na Forum Dinozaury.com!