Nowe badania całkowicie zmieniają klasyfikację dinozaurów

Autorzy: Maciej Ziegler, Tomasz Skawiński


Jesteśmy świadkami największej rewolucji w dziedzinie badań nad pokrewieństwem dinozaurów od wielu lat. Właśnie opublikowane w Nature badanie brytyjskich naukowców – Matthewa Barona, Davida Normana i Paula Barretta zatrząsnęło samymi podstawami.

Podchodząc do tematu, Baron i współpracownicy przyjęli za punkt wyjścia swoją specjalizację – dinozaury ptasiomiedniczne. Zauważyli, że w badaniach nad wczesną ewolucją dinozaurów jest ich mało a punkt ciężkości debaty spoczywa na gadziomiednicznych. Naukowcy zebrali setki cech anatomicznych z poprzednich badań i dodali ponad 60 nowych. Stworzyli więc macierz danych zawierającą 74 gatunki i 457 ich zmiennych cech.

Klasyczna klasyfikacja dinozaurów. Źródło

Jak sądzono od 1887 r., dinozaury dzieliły się na Ornithischia (ptasiomiedniczne) i Saurischia (gadziomiedniczne). Do tych ostatnich zalicza się drapieżne Theropoda (w tym ptaki) i roślinożerne Sauropodomorpha. Badanie Barona i in. burzy ten schemat.

Najważniejszym wynikiem nowej analizy jest pokrewieństwo teropodów i ptasiomiednicznych. Sauropodomorpha, do których należą Herrerasauria, oddzieliły się wcześniej. Dinozaury były pierwotnie dwunożne i wszystkożerne. Herrerasauria i Theropoda przystosowały się do drapieżnictwa a Sauropodomorpha i Ornithischia do pożywiania się roślinami.

Nowa klasyfikacja dinozaurów. Źródło

Dodać trzeba, że nowa hipoteza ma silne wsparcie. Uzyskanie tradycyjnego kladu Theropoda+Sauropodomorpha, z wyłączeniem Ornithischia, powoduje zwiększenie liczby potrzebnych do takiego scenariusza zmian ewolucyjnych o 20. Ornithischia i Theropoda łączy 21 cech, m.in. diastema na przedzie górnej szczęki i zrośnięcie kości stępu i śródstopia (wiele z nich wcześniej wskazał Mickey Mortimer [online, 2010]). Zwraca uwagę, że poza pterozaurami nitkowate włókna pokrywające ciało (prapióra?) znane są właśnie u teropodów i dinozaurów ptasiomiednicznych.
Istotnym wynikiem jest pozycja środkowotriasowego (anizyk, 247-242 mln lat temu) Nyasasaurus. Jest on zauropodomorfem bardziej zaawansowanym od Herrerasauria, Guaibasauridae, Thecodontosauridae i Plateosauridae. Zatem grupy te musiały istnieć już w środkowym triasie. Autorzy powołali się jednak na informację od Sterlinga Nesbitta, że datowanie osadów, z których pochodzi Nyasasaurus jest obecnie przedmiotem rewizji.
Poza tym badanie ma też inne ciekawe, lecz nie aż tak fundamentalne wyniki, np. Dracoraptor i Sarcosaurus w Dilophosauridae. Ponadto zauropodomorfowe cechy Eoraptor są problematyczne.

Warto jednak zauważyć, że w analizie Barona i in. brakuje kilku ważnych taksonów, jak Buriolestes, który miałby istotne implikacje dla ewolucji sposobu pobierania pokarmu i ogólnie ustalenia, które stany cech są pierwotne. Przez brak bardziej zaawansowanych teropodów nowe badanie niewiele mówi o ich ewolucji.

Baron i in. zaproponowali kilka zmian w nazewnictwie. Klad Ornithischia+Theropoda określili nieużywaną od dziesiątek lat nazwą Ornithoscelida (Huxley, 1870). Konieczne okazało się przedefiniowanie wielu nazw kladów. Zastrzeżenia budzą dwie propozycje. Przyjęto, że Saurischia ma zawierać zauropody, lecz niekoniecznie teropody, co stoi w sprzeczności z tradycyjną zawartością tej nazwy. Należało raczej zdefiniować Saurischia jako najszerszy klad zawierający teropoda (np. Megalosaurus) i zauropoda (np. Cetiosaurus), lecz nie ptasiomiednicznego (np. Triceratops). W przedstawionym przez Barona i in. schemacie nazwa Saurischia by się więc nie pojawiła. Zbędna jest zmiana definicji Sauropodomorpha, z której wykluczono Herrerasauria. Przynależność herrerazaurów do zauropodomorfów nie powinna być problemem.

Baron, M., Norman, D.B. & Barrett, P.M. (2017) „A new hypothesis of dinosaur relationships and early dinosaur evolution” Nature, 543, 501–506 doi:10.1038/nature21700
Mortimer, M. (online, 2010) http://theropoddatabase.blogspot.com/20 … -that.html

Źródło ilustracji:
https://www.cam.ac.uk/research/news/new … amily-tree