Podsumowanie roku 2016 w paleontologii kręgowców

Łukasz Czepiński, Tomasz Skawiński, Mateusz Tałanda, Maciej Ziegler
2017 I 03


W 2016 roku opisano 47 nowych nazw dinozaurów, z czego 34 są uznawane za ważne (w tym 30 nowych rodzajów i 30 nowych gatunków). Wśród najciekawszych nowości – mięsożerny zauropodomorf z późnego triasu Brazylii (Buriolestes), prawdopodobnie wszystkożerny teropod z wczesnej kredy Japonii (Fukuivenator), dwupalczasty teropod ze „środkowej” kredy Argentyny (Gualicho). W sumie opisano 14 teropodów (w tym m.in. 2 megaraptory, 2 owiraptorozaury, abelizauryd, megalozauryd, kompsognatyd i tyranozauroid), 7 zauropodomorfów (w tym 5 zauropodów) 6 ornitopodów, 2 ankylozaury, 1 stegozaura, 1 pachycefalozaura i 3 ceratopsy.

Tutaj pełna lista dinozaurów opisanych w 2016 roku.

A tymczasem – poniżej redaktorzy Dinozaury.com na łamach naszego forum dyskusyjnego wybierają najciekawsze odkrycia paleontologiczne w zeszłym roku.


Tomasz Skawiński („Ag.Ent”)

Oto moje (…) subiektywne „top 10” roku 2016:

Wyróżnienie: Velocipes i spółka.  (…) W historii forum [Dinozaury.com] projekt ten zapisał się złotymi zgłoskami. [Większość autorów publikacji to redaktorzy Dinozaury.com – przyp. red.].

Skawiński, T.  et al.,  2016. A re-evaluation of the historical ‚dinosaur’ remains from the Middle-Upper Triassic of Poland.  Historical Biology.

Wizja artystyczna Velocipes guerichi
© Jakub Kowalski & Edyta Felcyn, 2016


Wyróżnienie: Psittacosaurus. Badania ubarwienia psittakozaura sugerują występowanie u niego kamuflażu, który najlepiej sprawdzałby się w środowisku takim jak las.

Vinther J. et al.,  2016. 3D camouflage in an ornithischian dinosaur. Current Biology 26: 2456–2462.

Psittacosaurus sp. o maskującym umaszczeniu
© Vinther et al., 2016


10. Gualicho shinyae. Nietypowy, dwupalczasty teropod o niepewnej pozycji filogenetycznej, mający cechy zarówno tetanurów, jak i ceratozaurów (nie on jeden zresztą).

Apesteguía S., et al., 2016. An unusual new theropod with a didactyl manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina. PLOS ONE 11: e0157793.

Gualicho shinyae
© Jorge González; Apesteguía et al., 2016.


9. Polyglyphanodon sternbergi. Jak dotąd to drugi znany gatunek jaszczurki, u którego obecny jest w pełni wykształcony dolny łuk skroniowy. W dodatku cecha ta pojawiała się dopiero u starszych jaszczurek.

Simões T.R. et al., 2016. Reacquisition of the lower temporal bar in sexually dimorphic fossil lizards provides a rare case of convergent evolution. Scientific Reports 6: 24087.


8. Triopticus primus. Dziwny triasowy archozauromorf o mocno zgrubiałej kopule czaszki. Jego szczątki to klucz do rozwiązania zagadki „triasowych pachycefalozaurów”?

Stocker M.R., et al.,  2016. A dome-headed stem archosaur exemplifies convergence among dinosaurs and their distant relatives. Current Biology 26: 2674–2680.


7. Ozimek volans. Z pewnością dyskusje o pozycji filogenetycznej i ekologii tego zwierzęcia dopiero nas czekają, ale już teraz można powiedzieć, że to jeden z najbardziej niezwykłych gadów polskiego triasu, a może triasu w ogóle.

Dzik J., Sulej T. 2016. An early Late Triassic long-necked reptile with a bony pectoral shield and gracile appendages. Acta Palaeontologica Polonica 61: 805–823.

Rekonstrukcja szkieletu Ozimek volans.
© Dzik & Sulej, 2016


6. Buriolestes schultzi i Ixalerpeton polesinensis. Oba są interesujące i całkiem kompletne jak na ten okres (późny trias), ale szczególnie ucieszył mnie ten drugi – pierwszy przedstawiciel Lagerpetidae znany z fragmentów czaszki. Jako taki ma duże znaczenie dla lepszego poznania tej ważnej grupy archozaurów.

Cabreira S.F. et al., 2016. A unique Late Triassic dinosauromorph assemblage reveals dinosaur ancestral anatomy and diet. Current Biology 26: 3090–3095.


5. Teyujagua paradoxa. Kolejna triasowa bestia. Opisana na podstawie przepięknej czaszki. Pokazuje, że w ewolucji archozauromorfów najpierw pojawiło się zewnętrzne okno żuchwowe, a dopiero potem okno przedoczodołowe.

Pinheiro F.L. et al., 2016. An exceptional fossil skull from South America and the origins of the archosauriform radiation. Scientific Reports 6: 22817.

Teyujagua
© Pinheiro et al. & J. Anderson, 2016.


4. Limusaurus inextricabilis. Pierwszy znany przykład utraty wszystkich zębów w rozwoju osobniczym u jakiegokolwiek gada – to mówi samo za siebie.

Wang S. et al., 2016. Extreme ontogenetic changes in a ceratosaurian theropod. Current Biology. DOI: 10.1016/j.cub.2016.10.043.

Limusaurus
© Nobu Tamura


1-3. Zbiorczo: bursztyn. Wszystkie poniższe szczątki pochodzą z birmańskiego bursztynu sprzed ok. 99 milionów lat. Najpierw opisano bogatą faunę jaszczurczą, zawierającą m.in. najstarszego znanego kameleona, agamę, gekona i kilka enigmatycznych form. Wiele okazów było świetnie zachowanych. Później opisano skrzydła młodziutkiego enantiornita, sugerujące, że ptaki te mogły latać wkrótce po wykluciu, a niecały miesiąc temu ogon niewielkiego celurozaura. Zachowane na nim pióra wskazują, że promyki występowały na promieniach jeszcze zanim te zlały się tworząc stosinę. W ten sposób skamieniałości uzupełniły lukę w przewidywaniach opartych na badaniach embriologicznych.

Daza J.D. et al., 2016. Mid-Cretaceous amber fossils illuminate the past diversity of tropical lizards. Science Advances 2: e1501080.

Xing L. et al., 2016. Mummified precocial bird wings in mid-Cretaceous Burmese amber. Nature Communications 7: 12089.

Xing L. et al., 2016. A feathered dinosaur tail with primitive plumage trapped in mid-Cretaceous amber. Current Biology 26: 3352–3360.

Ogon dinozaura w birmijskim bursztynie
© R.C McKellar / Royal Saskatchewan Museum


dr Mateusz Tałanda („Utahraptor”)

Mnie z dinozaurowych doniesień najbardziej ucieszył Ixalerpeton polesinensis, bo uzupełnia ważną lukę w naszej wiedzy o początkach dinozaurów. Ogólnie najciekawsze rzeczy płynęły z triasu: Ozimek, Triopticus, Teyujagua i z kredowego bursztynu.

Jednak w [powyższym – przyp. red.] zestawieniu zabrakło absolutnej rewelacji, która rozwiązuje pochodzenie jednego z najbardziej niezwykłych triasowych gadów o nazwie Vancleavea. Ze środkowego triasu Chin opisano jej prawdopodobnego przodka, któremu nadano nazwę Litorosuchus somnii. Potwierdza on archozauromorfowy status Vancleavea, uzupełnia ważną lukę w ewolucji tych gadów, a co więcej, jest znany z kompletnego szkieletu.

Li, C.  et al.., 2016. A new armored archosauriform (Diapsida: Archosauromorpha) from the marine Middle Triassic of China, with implications for the diverse life styles of archosauriforms prior to the diversification of Archosauria. The Science of Nature, 103(11-12), 95.

Vanclavea – bliski krewniak nowo opisanego Litorosuchus


Daniel Madzia opublikował swój spis najciekawszych paleontologicznych odkryć w 2016 roku (nie tylko kręgowców) na swojej anglojęzycznej stronie WildPrehistory.com