W skrócie (7) – przegląd publikacji – styczeń 2012

Autorzy: Łukasz Czepiński, Tomasz Skawiński, Maciej Ziegler
Korekta: Dawid Mazurek
4 II 2012


Zapraszamy do lektury przeglądu najciekawszych publikacji ze stycznia 2012 roku.


Czasopisma popularnonaukowe

Ewolucja 4
 Ewolucja 4
Sulej, Socha, Niedźwiedzki, 2012
Ekosystem jurajskiego jeziora Karatau i jego otoczenia
(s. 2-16)

Tysiące perfekcyjnie zachowanych owadów, setki kompletnych szkieletów ryb, futro zachowane na skamieniałych gadach latających – to źródło sławy stanowisk kopalnych w górach Wielkiego Karatau na południu Kazachstanu. Poszczególne warstewki wapiennego osadu z dna jurajskiego jeziora zapisały następstwo pór suchych i deszczowych każdego roku sprzed 150 Ma i udokumentowały niezwykłą naturę świata żywego wokół jeziora. Ekspedycja przeprowadzona przez badaczy z Instytutu Paleobiologii PAN nawiązuje do polskiego śladu w historii badań paleontologicznych w tym rejonie świata.


SulejNiedźwiedzki, 2012
Jak powstało ptasie pióro?
(s. 32-36)

Wciąż nierozwiązana zagadką jest geneza piór – bardzo złożonych keratynowych wytworów naskórka, wyłącznych dla ptaków. Przed laty wśród skamienialości z jurajskiego jeziora Karatau znaleziono okaz uznany za pra-pióro o budowie pośredniej między gadzią łuską a prawdziwym piórem. Większość badaczy uznała je jednak za szczątek roślinny. Lepiej zachowany drugi okaz (trofeum polskiej ekspedycji) ma skład izotopowy od stowarzyszonych roślin a taki, jak szczątków zwierzęcych.


Tałanda, 2012
Beznogie czworonogi
(s. 37-41)

Wśród nowoczesnych gadów wyodrębniły się dwie drogi doskonalenia lokomocji: szybki bieg na wydłużonych, coraz bardziej spionizowanych kończynach, przy raczej sztywnym kręgosłupie lub wspomaganie stosunkowo krótkich kończyn bocznymi wygięciami elastycznego kręgosłupa. Pierwsza droga, właściwa gadom naczelnym, doprowadziła do dinozaurów i ptaków. Druga, to przede wszystkim właściwość jaszczurek. Wynikła z niej skłonność do utraty kończyn. Ekspert na naszym forum, mgr Mateusz Tałanda opisuje również jaszczurkę Slavoia darevskii z późnej kredy Pustyni Gobi, na której to oparł swoją dysertację magisterską.


Czasopisma naukowe

Nature 481 (7380)
 
Libby, Moore, Chang-Siu, Li, Cohen, Jusufi & Full, 2012
Tail-assisted pitch control in lizards, robots and dinosaurs
(s. 181-184)

Naukowcy obserwując jak agama czerwonogłowa wspomaga się ogonem w trakcie ucieczki opracowali model Velociraptor działający podobnie (a nawet lepiej). Rezultaty badań mogą się przydać przy konstruowaniu sprawniejszych robotów poszukiwawczych.

Nature Communications 3 (637)
 
Carney, Vinther, Shawkey, D’Alba & Ackermann, 2012
New evidence on the colour and nature of the isolated
Archaeopteryx feather.

Nowe okaz izolowanego pióra Archaeopteryx ze sfosylizowanymi melanosomami umożliwia rekonstrukcję barwy tych struktur – były one najprawdopodobniej czarne.

Paleobiology 38 (1)
 
D’Amore & Blumenschine, 2012
Using striated tooth marks on bone to predict body size in theropod dinosaurs: a model based on feeding observations of 
Varanus komodoensis, the Komodo monitor
(s. 79-100)

Do tej pory próbowano łączyć prążkowane ślady zębów z ich twórcami na podstawie szerokości zębów drapieżników współwystępujących z posiadaczem śladów po zębach. Twórcy pracy, posłużywszy się waranem z Komodo (Varanus komodoensis) próbują „wyprodukować” prążkowane ślady zębów i na ich podstawie spróbować stwierdzić, czy można na ich podstawie określić rozmiary zwierzęcia i czy cechy zębów są dokładnie odzwierciedlane przez ich ślady. Co prawda, udaje im się to, ale wykazują szereg ograniczeń stosowanej metody.

PLoS ONE 7 (1)
 
Hübner, 2012
Bone Histology in
Dysalotosaurus lettowvorbecki  (Ornithischia: Iguanodontia) – Variation, Growth, and Implications
(e29958)Badania nad histologią kości u iguanodonta Dysalotosaurus lettowvorbecki znanego z wielkiej ilości skamieniałości, reprezentujących różne stadia ontogenetyczne, dzięki czemu możemy dowiedzieć się, jak rósł ten dinozaur.


Knoll, Witmer, Ortega, Ridgely, Schwarz-Wings, 2012
The Braincase of the Basal Sauropod Dinosaur
Spinophorosaurus and 3D Reconstructions of the Cranial Endocast and Inner Ear
(e30060)

Badania nad puszką mózgową bazalnego zauropoda Spinophorosaurus. Autorzy pracy prezentują trójwymiarową rekonstrukcję wewnętrznej przestrzeni czaszki i ucha wewnętrznego.


Brown, Russell, 2012
Homology and Architecture of the Caudal Basket of Pachycephalosauria (Dinosauria: Ornithischia): The First Occurrence of Myorhabdoi in Tetrapoda
(e30212)

Kostne twory na ogonie pachycefalozaurów mogą być skostniałymi mioseptami (ang. myorhabdoid) – jeśli to prawda, byłyby to pierwsze takie struktury znane u czworonogów.

Journal of Vertebrate Paleontology 32 (1)
 
Burch & Carrano, 2012
An articulated pectoral girdle and forelimb of the abelisaurid theropod Majungasaurus crenatissimus from the Late Cretaceous of Madagascar.
(s. 1-16)

W styczniu 2012 roku, po 116 latach od odkrycia pierwszych szczątków Majungasaurus, paleontolodzy opisują niezwykłą anatomię kończyn przednich tego zwierzęcia.


Haluza, Canale, Otero, Pérez & Scanferla, 2012
Changes in vertebral laminae across the cervicodorsal transition of a well-preserved rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Cenomanian of Patagonia, Argentina
(s. 219-224)

Zmiany w budowie blaszki kręgowej wzdłuż przejścia między kręgami szyjnymi a grzbietowymi na podstawie dobrze zachowanego rebbachizauryda z cenomanu Argentyny.

Palaios 27 (1)
 
Grellet-Tinner, Fiorelli & Salvador, 2012
Water vapor conductance of the Lower Cretaceous dinosaurian eggs from Sanagasta, La Rioja, Argentina: Paleobiological and paleoecological implications for South American faveoloolithid and megaloolithid eggs
(s. 35-47)

Badania nad parowaniem wody z jaj wczesnokredowych dinozaurów z Argentyny i implikacje paleobiologiczne oraz paleoekologiczne dla faweoloolitydcznych i megaloolitydycznych jaj z Ameryki Południowej.

Ameghiniana 48 (4)
 
Gasulla, Ortega, Pereda Superbiola, Escaso & Sanz, 2012
Dermal armour elements of the ankylosaur dinosaur Polacanthus Owen,1865, from the Lower Cretaceous of Morella (Castellón, Spain)
(s. 508-519)

Elementy pancerza (m.in. kolce z ogona i, z okolicy krzyżowej) dinozaura Polacanthus znanego do tej pory z terenów Wielkiej Brytanii, zostały znalezione w Hiszpanii.


Otero, Canale, Haluza & Calvo, 2012
New titanosaur with unusual haemal arches from the Upper Cretaceous of Neuquén Province, Argentina
(s. 655-661)

Nowy tytanozaur z argentyńskiej prowincji Neuquén o nietypowych łukach hemalnych.


Apesteguía, de Valais, Cordero & Omar, 2012
New ichnological record from the Late Campanian Toro Toro Formation at Toro Toro, Potosí (Bolivia): First probable dromaeosaurid tracks from South America.
(s. 662-667) 

Prawdopodobnie pierwsze znalezisko tropów dromeozaurydów z Ameryki Południowej – okazy z późnego kampanu formacji Toro Toro w Boliwii.

Proceedings of the Geologists’ Association
 
Ezcurra, Agnolín, 2012
An abelisauroid dinosaur from the Middle Jurassic of Laurasia and its implications on theropod palaeobiogeography and evolution
in press (w druku)

Abelizauroid ze środkowej jury Laurazji i jego znaczenie dla ewolucji i paleobiogeografii teropodów. Badania zostały oparte na podstawie kości piszczelowej z Oxfordshire w Wielkiej Brytanii.

Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie – Abhandlungen 263 (1)
 
Galton & Molnar, 2012
An unusually large theropod dinosaur tooth from the Kirkwood Formation (Lower Cretaceous) of South Africa.
(s. 17-23)

Fragment zęba teropoda o rozmiarach zbliżonych do zębów Tyrannosaurus rex albo nawet większego. Okaz został znaleziony we wczesnokredowej formacji Kirkwood w Afryce Południowej.

Палеонтологический журнал 1/2012
 
Савельев, Алифанов & Болотский, 2012
Анатомия мозга Amurosaurus riabinini и некоторые особенностинейробиологии утконосых динозавров
(s. 77-88)

Rosyjscy paleontolodzy, Saveliev, Alifanov i Bolotsky, prezentują wyniki badań nad anatomią mózgu Amurosaurus riabinini i zwracają uwagę na pewne neurobiologiczne osobliwości dinozaurów kaczodziobych.

Chinese Science Bulletin (Chinese Version) 57
 
Zhang, Xing, Gierliński, Wu, Tian & Currie, 2012
First record of dinosaur trackways in Beijing, China

(s. 144-152)

Pierwszy zapis tropów dinozaurów z Pekinu, współautorstwa dr Gerarda Gierlińskiego.

Geological Bulletin of China, 2012, 31 (1)
 
Xing, Gierliński, Harris & Divay, 2012
A Probable Crouching Theropod Dinosaur Trace from the Jurassic-Cretaceous Boundary in Hebei, China
(s. 20-25)

Trop teropoda z formacji Tuchengzi (Houcheng) w chińskiej prowinji Hebei. Mimo braku śladów ogona i dłoni, odcisk skóry ze stępu lewej kończyny, kości kulszowej i łonowej został zaklasyfikowany przez naukowców (m.in. dr Gierlińskiego) jako należący do kucającego zwierzęcia.

Memoir of the Fukui Prefectural Dinosaur Museum 10
 
Sekiya, 2012
Re-examination of Chuanjiesaurus anaensis (Dinosauria : Sauropoda) from the Middle Jurassic Chuanjie Formation, Lufeng County, Yunnan Province, Southwest China
(s. 1-54)

Redeskrypcja (ponowny opis) zauropoda Chuanjiesaurus anaensis ze środkowej jury chińskiej formacji Chuanjie. Dzięki nowemu materiałowi i ponowne zbadaniu holotypu, możliwy był opis filogenetyczny i osteologiczny tego zwierzęcia.

Terra Nova
 
Huerta, Fernández-Baldor, Farlow & Montero, 2012
Exceptional preservation processes of 3D dinosaur footprint casts in
Costalomo (Lower Cretaceous, Cameros Basin, Spain)
in press (w druku)

Tropy teropodów z Hiszpanii reprezentują niezwykły stan zachowania, nieopisanej dotąd natury.

Canadian Journal of Earth Sciences
 
Evans, Vavrek, Braman, Campione, Dececchi & Zazula, 2012
Vertebrate fossils (Dinosauria) from the Bonnet Plume Formation, Yukon Territory, Canada
in press (w druku)

Opis rzadko dotąd spotykanych kręgowców (zwłaszcza dinozaurów) z mezozoiku regionu polarnego Kanady.


Poza tym garść doniesień medialnych: