Nowe gatunki, redeskrypcje starych i… kolorowe teropody! Przegląd: 2009-2010

Autor: Maciej Ziegler. Korekta: Krzysztof Lichota, Łukasz Czepiński.
01 I 2011


Prezentujemy krótki przegląd ostatnich (od listopada 2009) badań dotyczących nieptasich teropodów. Aby dowiedzieć się więcej o poruszanym zagadnieniu, należy kliknąć w podkreślone linki do opisów i artykułów.


1) Pierzaste dinozaury: od teraz w kolorze

Rozpocznijmy nasz przegląd cytatem:

„… dla mnie to po prostu niesamowite, czego można się teraz dowiedzieć – zawsze wszędzie pisano, że poznanie ubarwienia dinozaurów nigdy nie będzie możliwe, a tutaj kolejna «nieprzekraczalna» bariera upada” (Tomasz Skawiński na forum D.com!).

Jakiś czas temu zaczęto badać skamieniałe pióra ptaków pod kątem ich przyżyciowej barwy (zob. [1]). Teraz przyszła kolej na nieptasie dinozaury – konkretniej świetnie zachowane okazy z Chin – które zbadano w poszukiwaniu melanosomów. Zaczęło się od Sinosauropteryx, który – jak się okazało – był rudo-brązowy, z jasnymi paskami na ogonie [2]. Później przyszła kolej na Anchiornis, którego ciało było szaro-czarne, a na głowie miał rude cętki i tego samego koloru pióropusz. Długie pióra na kończynach były białe z czarnymi końcówkami [3]. Badanie dotyczące sinozauropteryksa zostało jednak silnie skrytykowane [4]. Wspaniale zachowany okaz ceratopsa Psittacosaurus, z zachowanymi prapiórami i łuskami, także został przebadany pod kątem ewentualnego koloru ciała. Okazało się, że był on czarny i bursztynowo-brązowy z ciemniejszym wierzchem i jaśniejszym spodem ciała [5].
Poznano niespotykaną u dzisiejszych ptaków ontogenezę piór u bazalnego owiraptorozaura[/b] Similicaudipteryx – na podstawie dwóch młodych osobników. U mniejszego z nich lotkami i sterówkami były szerokie, płaskie pióra wstęgowe z promykami jedynie na ich końcach (nazywane skrótowo PRPFami; stwierdzone wcześniej u Epidexipteryx i innych bazalnych ptaków). Natomiast u większego były to typowe pióra konturowe, z promykami na całej ich długości. Dodatkowo pióra na ogonie mniejszego z nich były znacznie dłuższe niż te na kończynach [6]. Taka interpretacja jest jednak dyskusyjna, gdyż mogą być to dowody pierzenia się a domniemane PRPFy mogą być nierozwiniętymi sterówkami [7]. Kwestia ta pozostaje otwarta; autorzy pierwszej publikacji podtrzymują swoje zdanie [8]. Przy okazji dokonano też rewizji rozmieszczenia różnych typów piór u dinozaurów. Doniesiono o występowaniu wydłużonych, szerokich, włóknistych piór (EBFF, znanych poprzednio tylko u Beipiaosaurus) u innych celurozaurów: prawdopodobnie tyranozauroidów i kompsognatydów [6].
Jednego z okazów Archaeopteryx poddano chemicznemu obrazowaniu przez promieniowanie rentgenowskie (SRS-XRF) i okazało się m.in., że domniemane odciski piór to w rzeczywistości skamieniałe pozostałości piór z niezbyt zmienioną budową. Technika ta pozwoli w przyszłości lepiej poznać dinozaury i inne wymarłe zwierzęta [9]. Pióra Microraptor poddano badaniom wykorzystującym promieniowanie ultrafioletowe [10]. David Alexander i in. [11] chcieli przebadać biomechanikę lotu tego samego dromeozauryda, lecz praca i odpowiedź [12] na krytykę innych naukowców [13] nie wykazuje tego, że stawy biodrowe tego dinozaura były zupełnie inne niż u jego krewniaków – miałyby bowiem pozwalać na odginanie nóg od ciała pod kątem 65-70° (zob. [14] i [15]). Innego mikroraptora – Sinornithosaurus – posądzono o jadowitość [16], jednak także tutaj autorzy są mało przekonujący w swych twierdzeniach [17]. Dromeozaurydy mogły powstać wcześniej niż sądzono do tej pory – opisano wczesnojurajskie ślady stóp należące podobno do nich [18]. Zupełnie wyjątkowy jest nowy krewniak welociraptora z późnej kredy Rumunii – prawdopodobnie roślinożerny Balaur, którego najbardziej efektowną cechą były dwa (!) wygięte do góry palce na każdej stopie [19]. Roślinożerność była zresztą szeroko rozpowszechniona wśród celurozaurów, a drapieżność dromeozaurydów i zapewne kilku innych grup mogła być wykształcona wtórnie [20]. Opisano także nietypowe jak na dromeozaurydy uzębienie unenlaginów [21].

Artystyczna wizja dwóch rodzajów opierzenia u Similcaudipteryx© Xing Lida and Song Qijin
Artystyczna wizja dwóch rodzajów opierzenia u Similcaudipteryx | © Xing Lida and Song Qijin (nationalgeographic.com)

Ukazało się kilka publikacji dotyczących teropodów z początku późnej jury Chin: opisano bazalnego celurozaura Zuolong [22] oraz najstarszego i najprymitywniejszego alwarezzauroidaHaplocheirus [23]. W tych samych skałach odkryto pozostałości dziwnych dołów, w które powpadały różne małe kręgowce a najwięcej było bezzębnych, prawdopodobnie stadnych ceratozaurów Limusaurus [24] (było to omawiane także w polskim wydaniu National Geographic z grudnia 2008 r.).
Odkryto także parwikursoryna, trzy nowe owiraptorozaury, ornitomimida, troodontyda i dromeozauryda – wszystkie z późnej kredy Chin. Parwikursoryn to świetnie przystosowany do biegu Xiaxianykus [25]. Pierwszy z owiraptorozaurów to Luoyanggia [26] z cenomanu z Basenu Ruyang – prawdziwego „zagłębia” wielkich zauropodów (odnaleziono tam też szczątki ornitomimida, karcharodontozauryda i spinozauryda – być może nowych taksonów). Drugi to Banji [27], którego holotyp należał do młodego okazu a trzeci to „ingenin” Machairasaurus [28]. Nowy ornitomimid to Qiupalong, blisko spokrewniony z formami północnoamerykańskimi [29]. Dromeozauryd to podobny do tsaagana, wspaniale zachowany Linheraptor [30]. Natomiast troodontyd to Xixiasaurus [31], prawdopodobnie blisko spokrewniony z Byronosaurus i Urbacodon. Robert Bronowicz (nasz forumowicz) opisał tajemniczego, trzeciego ornitomimida z formacji Nemegt w Mongolii [32].
Choć znaleziska z Chin wyraźnie wiodą obecnie prym w przypadku celurozaurów, to nie tylko tam dokonuje się ciekawych odkryć. Ukazał się opis osteologii bazalnego, północnoamerykańskiego terizinozaura Falcarius z komentarzem dotyczącym ewolucji tej grupy [33] oraz pochodzącego z tych samych osadów nowego troodontyda Geminiraptor [34]. Z santonu Węgier pochodzi nowy, fragmentaryczny rodzaj z grupy Paraves – Pneumatoraptor [35]. Szczegółowej deskrypcji doczekał się Juravenator, który – jak się okazało – prawdopodobnie miał pióra [36].
Terizinozaury doczekały się rewizji [37]. Zbadano asymetrię nadgarstka celurozaurów, która zwiększała się w miarę ewolucji tej grupy w kierunku ptaków (asymetria ta pozwalała ptakopodobnym dinozaurom składać dłonie w dół, w sposób charakterystyczny dla ptaków) [38]. Phil Senter, posługując się zaktualizowaną wersją swojej analizy kladystycznej i metodologią stosowaną przez kreacjonistów, wykazał prawdziwość ewolucji przez zademonstrowanie, że celurozaury tworzą jeden baramin (termin używany przez niektórych kreacjonistów, oznaczający grupę organizmów pochodzących od jednego przodka, podlegającą ewolucji) [39].


2) Meandry ewolucji tyranozauroidów

W przypadku tej grupy celurozaurów mamy do czynienia z prawdziwą hossą (zob. poprzednie doniesienia – 1 i 2). Dokonano redeskrypcji środkowojurajskiego Proceratosaurus i stwierdzono, że to tyranozauroid [40]. Utworzono dla niego nowy takson – Proceratosauridae, do którego zaliczono też Guanlong i kolejnego nowego tyranozauroida – Kileskus, który wraz z proceratozaurem reprezentuje najstarsze znane celurozaury [41] (zob. też dyskusje na forum: 1 i 2). Jednak inna analiza wykazała, że Proceratosaurus równie dobrze może być przedstawicielem innej grupy [22]. Nowo opisany Sinotyrannus z wczesnej kredy Chin został najpierw [42] uznany za zaawansowanego tyranozauroida – prawdopodobnie tyranozauryda. Jednak jego budowa wskazuje, że to wielki (9-10 m!), późny proceratozauryd [43, 44]. Podobnej wielkości był kolejny nowy przedstawiciel Tyrannosauroidea – zaawansowany, północnoamerykański Bistahieversor [45]. T. rex posądzono o kanibalizm [46], lecz nie wykazano tego z całą pewnością (w grę wchodzić może też Nanotyrannus). Opisano kość łonową pierwszego niewątpliwego tyranozauroida z półkuli południowej [47] i kość przedszczękową należącą prawdopodobnie do Daspletosaurus, która ma tylko 3 zęby [48]. Jest to drugi (po Ceratosaurus) przypadek zmniejszenia liczby zębów w tej kości u teropodów – standardem są u nich 4. Ukazała się publikacja podsumowująca nowe badania nad tą grupą, zawierająca świeżą, najobszerniejszą dotąd analizę kladystyczną im poświęconą [44] oraz specjalne wydanie „Canadian Journal of Earth Sciences” poświęcone cmentarzysku Albertosaurus [49].
Badania ogonów kilku celurozaurów (Gorgosaurus, Tyrannosaurus, Ornithomimus) wykazało, że miały one silniejsze i masywniejsze ich umięśnienie, szczególnie caudofemoralis, napędzający ich „nogi” [50]. Dotyczyło to prawdopodobnie większości teropodów. Okazało się, że wielkie tyranozaury, takie jak Tarbosaurus, znane z możliwości do przegryzania i zjadania kości, były też zdolne do delikatnego obierania kości z mięsa [51].


3) Nowości u bazalnych tetanurów i ceratozaurów

Niewątpliwie najważniejszym odkryciem wśród tych teropodów jest znany z niemal kompletnego szkieletu Concavenator – wczesnokredowy karcharodontozaur z Hiszpanii z ciekawym garbem na plecach. To pierwszy nie-celurozaurowy teropod, u którego wykazano – choć nieprzekonująco – obecność piór [52] (innym był wczesnojurajski odcisk [53], jednak większość paleontologów nie zgadza się z interpretacją dziwnych struktur jako śladów piór). Opisano też kilka innych tetanurów: późnojurajskiego sinraptoryda Leshansaurus [54], środkowojurajskiego Cruxicheiros [55] o niepewnej pozycji filogenetycznej oraz Kayentavenator, mającego być najstarszym tetanurem (w środowisku naukowym trwają spory o ważność tego taksonu i przynależność do Tetanurae) [56]. Redeskrypcji doczekały się Megalosaurus, którego anatomia i pozycja filogenetyczna została wyklarowana [57], Monolophosaurus, który ma niezwykłą kombinację cech karnozaurów i bardziej prymitywnych tetanurów [58, 59], Shaochilong [17] – karcharodontozauryd z relatywnie krótkim pyskiem oraz megalozauryd Magnosaurus [60] – najstarszy definitywny tetanur.
Badania zębów spinozaurydów wykazały, że mają one skład chemiczny świadczący o półwodnym trybie życia [61]. Kolejnym dowodem na rybożerność tej grupy jest zdolność do szybkiego zamykania szczęk, co udało się ustalić dzięki analizie biomechanicznej 40 różnych teropodów [62]. Z chińskich osadów z późnej kredy (santon) wydobyto i opisano ząb najpóźniejszego znanego spinozauryda [63]. Zęby z tego samego piętra z Węgier wykazują wielkie podobieństwo do megalozaurydów Dubreuillosaurus i szczególnie Megalosaurus i prawdopodobnie pochodziły od „żyjących skamieniałości” [35]. Ukazała się praca o ewolucji dużych teropodów z Azji, w której wspomniano, że tajemniczy tetanur Kelmayisaurus może być karcharodontozaurem [64].
Nowe ceratozaury to Austrocheirus – nie-abelizaurydowy abelizauroid z późnej kredy Argentyny z nieuwstecznionymi kończnynami przednimi [65] oraz Rahiolisaurus – drugi niewątpliwy rodzaj abelizauryda z Indii (obok Rajasaurus) [66]. Opisano także szczątki dużego (7-9 m) abelizauroida – prawdopodobnie abelizauryda – z wczesnej kredy Libii [67, 68].


4) Inne

Niewielki, bazalny teropod Tawa [69], mający mieszankę cech prymitywnych (np. herrerazaurów) i bardziej zaawansowanych (np. celofyzoidów) ma bardzo istotne znaczenie dla badań nad wczesnymi dinozaurami. Jego budowa wskazuje na to, że (1) herrerazaury i Eoraptor jednak są teropodami i (2) wiele neoteropodów zaliczanych do Coelophysoidea nie tworzy kladu, lecz zbieraninę bliżej lub dalej spokrewnionych z Averostra rodzajów (na co wskazywały niektóre wcześniejsze analizy, lecz nie na taką skalę).
Opisano nowego herrerazauryda – Sanjuansaurus [70].
Rewizji został poddany materiał pochodzący od dinozaurów z Australii [71]. Wiele rodzajów okazało się wątpliwych (nomen dubium): Walgettosuchus został uznany za bliżej nieokreślonego teropoda, „Allosaurus” „robustus” (znany jako polarny allozaur z „Wędrówek z dinozaurami”, ostatnio uważany za megaraptora [72]) – za abelizauroida, Rapator za megaraptora właściwie nieodróźnialnego od Australovenator, Timimus – za parawiala – prawdopodobnie dromeozauryda z grupy unenlaginów. Kakuru został uznany za ważny rodzaj awerostra albo za nieważny rodzaj tetanura [73], przy czym te drugie zapatrywanie jest bardziej przekonujące. Wykazano, że szczątki wcześniej uznawane za pochodzące od przedstawicieli typowo północnych grup, takich jak Ornithomimosauria i Oviraptorosauria, trudno uznać niezbicie za takowe oraz że fauna dinozaurów z Australii przypomina znane z innych kontynentów południowych.


Literatura:

[1] Vinther, J., Briggs, D.E.G., Clarke, J., Mayr, G. & Prum, R.O. (2010) „Structural coloration in a fossil feather” Biology Letters 6 (1) 128-131
Pełny tekst publikacji

[2] Zhang, F., Kearns, S.L., Orr, P.J., Benton, M.J., Zhou, Z., Johnson, D., Xu X. & Wang, X. (2010) „Fossilized melanosomes and the colour of Cretaceous dinosaurs and birds” Nature, 463, 1075-1078.
Abstrakt publikacji

[3] Li, Q., Gao, K-Q., Vinther, J., Shawkey, M. D., Clarke, J. A., D’Alba, L., Meng, Q., Briggs, D. E. G., Miao, L., Prum, R. O. (2010) „Plumage Color Patterns of an Extinct Dinosaur” Science, 327, 1369-1372.
Abstrakt publikacji

[4] Lingham-Soliar, T. (2011) „The evolution of the feather: Sinosauropteryx, a colourful tail” Journal of Ornithology
Pełny tekst publikacji

[5] Lingham-Soliar, T. & Plodowski, G. (2010) „The integument of Psittacosaurus from Liaoning Province, China: taphonomy, epidermal patterns and color of a ceratopsian dinosaur” Naturwissenschaften, 97(5), 479-486.
Pełny tekst publikacji

[6] Xu, X., Zheng, X. & You, H. (2010) „Exceptional dinosaur fossils show ontogenetic development of early feathers” Nature, 464, 1338-1341.
Abstrakt publikacji

[7] Prum, R.O. (2010) „Moulting tail feathers in a juvenileo viraptorisaur” Nature, 468, E1
Abstrakt publikacji

[8] Xu, X. Zheng, X. & You, H. (2010) „Xu et al. reply” Nature, 468, E2
Abstrakt publikacji

[9] Bergmann, U., Morton, R.W., Manning, P.L., Sellers, W.I., Farrar, S., Huntley, K.G., Wogelius, R.A. & Larson, P. (2010) „Archaeopteryx feathers and bone chemistry fully revealed via synchrotron imaging” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(20), 9060-9065
Abstrakt publikacji

[10] Hone, D.W.E., Tischlinger, H., Xu, X. & Zhang, F. (2010) The Extent of the Preserved Feathers on the Four-Winged Dinosaur Microraptor gui under Ultraviolet Light. PLoS ONE 5(2): e9223.
Pełny tekst publikacji

[11] Alexander, David E., Enpu Gong, Larry D. Martin, David A. Burnham & Amanda R. Falk (2010) „Model tests of gliding with different hindwing configurations in the four-winged dromaeosaurid Microraptor gui” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(7), 2972-2976.
Abstrakt publikacji

[12] Alexander, D.E., Gong, E., Martin, L.D., Burnham, D.A. & Falk, A.R. (2010) „Reply to Brougham and Brusatte: Overall anatomy confirms posture and flight model offers insight into the evolution of bird flight” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(40), E156.
Abstrakt publikacji

[13] Brougham, J. & Brusatte, S.L. (2010) „Distorted Microraptor specimen is not ideal for understanding the origin of avian flight” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(40), E155.
Abstrakt publikacji

[14] Chatterjee, S., & Templin, R.J. (2007). „Biplane wing platform and flight performance of the feathered dinosaur Microraptor gui.” Proceedings of the National Academy of Sciences, 104(5): 1576-1580.
Pełny tekst publikacji

[15] Hwang, S.H., Norell, M., Ji, Q. i Gao, K. (2002) „New specimens of Microraptor zhaoianus (Theropoda, Dromaeosauridae) from northeastern China” American Museum novitates, 3381, 1-44.
Pełny tekst publikacji

[16] Gong, E., Martin, L. D., Burnham, D. E. & Falk, A. R. (2009). „The birdlike raptor Sinornithosaurus was venomous” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(2), 766-768.
Abstrakt publikacji

[17] Gianechini, F.A., Agnolín, F.L. & Ezcurra, M.D. (2011) „A reassessment of the purported venom delivery system of the bird-like raptor Sinornithosaurus” Paläontologische Zeitschrift
Abstrakt publikacji

[18] Ishigaki, S. & Lockley, M.G. (2010) „Didactyl, tridactyl and tetradactyl theropod trackways from the Lower Jurassic of Morocco: evidence of limping, labouring and other irregular gaits” Historical Biology, 22(1), 100-108.
Abstrakt publikacji

[19] Csiki, Z., Vremir, M., Brusatte, S.L. & Norell, M.A. (2010) „An aberrant island-dwelling theropod dinosaur from the Late Cretaceous of Romania” Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(35), 15357-15361.
Abstrakt publikacji

[20] Zanno, L.E. & Makovicky, P.J. (2011) „Herbivorous ecomorphology and specialization patterns in theropod dinosaur evolution” Proceedings of the National Academy of Sciences
Pełny tekst publikacji

[21] Gianechini, F.A. Makovicky, P.J. & Apesteguía, S. (2011) „The teeth of the unenlagiine theropod Buitreraptor from the Cretaceous of Patagonia, Argentina, and the unusual dentition of the Gondwanan dromaeosaurids” Acta Palaeontologica Polonica
Pełny tekst zaakceptowanego manuskryptu

[22] Choiniere, J.N., Clark, J.M., Forster, C.A. & Xu, X. (2010) „A basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Late Jurassic (Oxfordian) of the Shishugou Formation in Wucaiwan, People’s Republic of China” Journal of Vertebrate Paleontology, 30(6), 1773-1796.
Abstrakt publikacji

[23] Choiniere, J.N., Xu, X., Clark, J.M., Forster, C.A., Guo, Y. & Han, F. (2010A) „A Basal Alvarezsauroid Theropod from the Early Late Jurassic of Xinjiang, China” Science, 327, 571-574.
Abstrakt publikacji

[24] Eberth, D.A., Xu, X. & Clark, J.M. (2010) „Dinosaur death pits from the Jurassic of China.” Palaios, 25(2): 112-125.
Abstrakt publikacji

[25] Xu, X., Wang, D.-Y., Sullivan, C., Hone, D.W.E., Han, F.-L., Yan, R.-H. & Du, F.-M. (2010) „A basal parvicursorine (Theropoda: Alvarezsauridae) from the Upper Cretaceous of China” Zootaxa, 2413, 1-19.
Abstrakt i fragment publikacji

[26] Lü Junchang, Xu Li, Jiang Xiaojun, Jia Songhai, Li Ming, Yuan Chongxi, Zhang Xingliao & Ji Qiang (2009) „A preliminary report on the new dinosaurian fauna from the Cretaceous of the Ruyang Basin, Henan Province of central China”. Journal of Paleontological Society of Korea 25 (1), 43-56 .
Abstrakt i fragment publikacji

[27] Xu, X. & Han, F-L. (2010) „A new oviraptorid dinosaur (Theropoda: Oviraptorosauria) from the Upper Cretaceous of China”. Vertebrata PalAsiatica 48: 11-18.
Pełny tekst publikacji

[28] Longrich, N.R., Currie, P.J. & Dong, Z.-M. (2010) „A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia” Palaeontology, 53 (5), 945-960.
Abstrakt publikacji

[29] Xu, L., Kobayashi, Y., Lü, J., Lee, Y.-N., Liu, Y., Tanaka, K., Zhang, X., Jia, S. & Zhang, J. (2011) „A new ornithomimid dinosaur with North American affinities from the Late Cretaceous Qiupa Formation in Henan Province of China” Cretaceous Research
Abstrakt publikacji

[30] Xu, X., Choinere, J.N., Pittman, M., Tan, Q., Xiao, D., Li, Z., Tan, L., Clark, J.M., Norell, M.A., Hone, D.W.E., & Sullivan, C. (2010) „A new dromaeosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous Wulansuhai Formation of Inner Mongolia, China” Zootaxa, 2403: 1-9.
Abstrakt i fragment publikacji

[31] Lü, J.-C., Xu, L., Liu, Y.-Q., Zhang, X.-L., Jia, S. & Ji, Q. (2010). „A new troodontid (Theropoda: Troodontidae) from the Late Cretaceous of central China, and the radiation of Asian troodontids” Acta Palaeontologica Polonica, 55(3), 381-388.
Pełny tekst publikacji

[32] Bronowicz, R. (2011) „New material of a derived ornithomimosaur from the Upper Cretaceous Nemegt Formation of Mongolia” Acta Palaeontologica Polonica
Pełny tekst zaakceptowanego manuskryptu

[33] Zanno, L. E. (2010) „Osteology of Falcarius utahensis (Dinosauria: Theropoda): characterizing the anatomy of basal therizionsaurs”. Zoological Journal of the Linnean Society, 158 (1), 196-230.
Abstrakt publikacji

[34] Senter, P., Kirkland, J.I., Bird, J., Bartlett, J.A. (2010) „A New Troodontid Theropod Dinosaur from the Lower Cretaceous of Utah” PLoS ONE, 5(12), e14329.
Pełny tekst publikacji

[35] Ősi, A., Apesteguía, S.m & Kowalewski, M. (2010) Non-avian theropod dinosaurs from the early Late Cretaceous of Central Europe, Cretaceous Research, 31, 304-320.
Abstrakt publikacji

[36] Chiappe, L.M. & Göhlich, U.B. (2010) „Anatomy of Juravenator starki (Theropoda: Coelurosauria) from the Late Jurassic of Germany” Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie – Abhandlungen, 258 (3), 257-296.
Abstrakt publikacji

[37] Zanno, L.E. (2010B) „A taxonomic and phylogenetic re-evaluation of Therizinosauria (Dinosauria: Maniraptora)” Journal of Systematic Palaeontology, 8(4), 503-543.
Abstrakt publikacji

[38] Sullivan, C., Hone, D. W. E., Xu, X. & Zhang, F. (2010) „The asymmetry of the carpal joint and the evolution of wing folding in maniraptoran theropod dinosaurs” Proceedings of the Royal Society B, 277, 2027-2033.
Pełny tekst publikacji

[39] Senter, P. (2010) „Using creation science to demonstrate evolution: application of a creationist method for visualizing gaps in the fossil record to a phylogenetic study of coelurosaurian dinosaurs” Journal of Evolutionary Biology, 23, 1732–1743.
Abstrakt publikacji

[40] Rauhut, O. W. M., Milner A. C. & Moore-Fay, S. (2010) „Cranial osteology and phylogenetic position of the theropod dinosaur Proceratosaurus bradleyi (Woodward, 1910) from the Middle Jurassic of England” Zoological Journal of the Linnean Society 158, 155-195
Abstrakt publikacji

[41] Averianov, A.O., Krasnolutskii, S.A. & Ivantsov, S.V. (2010) „A new basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Middle Jurassic of Siberia” Proceedings of the Zoological Institute RAS 314 (1): 42-57.
Pełny tekst publikacji

[42] Ji, Q., Ji, S.-A. & Zhang, L.-J. (2009) „First large tyrannosauroid theropod from the Early Cretaceous Jehol Biota in northeastern China” Geological Bulletin of China, 28(10): 1369-1374.
Pełny tekst publikacji

[43] Brusatte, S.L., Chure, D.J., Benson, R.B.J. & Xu, X. (2010). „The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia”. Zootaxa, 2334: 1-46.
Abstrakt publikacji

[44] Brusatte, S.L., Norell, M.A., Carr, T.D., Erickson, G.M., Hutchinson, J.R., Balanoff, A.M., Bever, G.S., Choiniere, J.N., Makovicky, P.J. & Xu, X. (2010) „Review: Tyrannosaur Paleobiology: New Research on Ancient Exemplar Organisms” Science, 329, 1481-1485.
Abstrakt publikacji

[45] Carr, T.D. & Williamson, T.E. (2010). „Bistahieversor sealeyi, gen. et sp. nov., a new tyrannosauroid from New Mexico and the origin of deep snouts in Tyrannosauroidea” Journal of Vertebrate Paleontology, 30(1): 1-16.
Pełny tekst publikacji

[46] Longrich, N.R., Horner, J.R., Erickson, G.M., Currie, P.J. (2010) „Cannibalism in Tyrannosaurus rex” PLoS ONE 5(10): e13419.
Pełny tekst publikacji

[47] Benson, R.B.J., Barrett, P.M., Rich, T.H. & Vickers-Rich, P. (2010). „A Southern Tyrant Reptile” Science 327, 5973, 1613
Abstrakt publikacji

[48] Miyashita, T., Tanke, D.H., & Currie, P.J. (2010) „Variation in premaxillary tooth count and a developmental abnormality in a tyrannosaurid dinosaur” Acta Palaeontologica Polonica, 55 (4), 635-643.
Pełny tekst publikacji

[49] Abstrakty publikacji.

[50] Persons, W.S. & Currie, P.J. (2011) „The Tail of Tyrannosaurus: Reassessing the Size and Locomotive Importance of the M. caudofemoralis in Non-Avian Theropods” The Anatomical Record: Advances in Integrative Anatomy and Evolutionary Biology, 294(1), 119–131.
Abstrakt publikacji

[51] Hone, D.W.E. & Watabe, M. (2010) „New information on scavenging and selective feeding behaviour of tyrannosaurids” Acta Palaeontologica Polonica, 55 (4), 627-634.
Pełny tekst publikacji

[52] Ortega, F., Escaso, F & Sanz, J.L. (2010) „A bizarre, humped Carcharodontosauria (Theropoda) from the Lower Cretaceous of Spain” Nature, 467, 203-206.
[url=http:/dx.doi.org/10.1038/nature09181]Abstrakt publikacji[/url]

[53] Gierliński, G. (1996) „Feather-like impressions in a theropod resting trace from the Lower Jurassic of Massachusetts” Museum of Northern Arizona Bulletin, 40, 179–184 (1996). [w:] M. Morales (red.) „The continental Jurassic”
Pełny tekst publikacji

[54] Li F., Peng G., Ye Y., Jiang S., & Huang, D. (2009). „A new carnosaur from the Late Jurassic of Qianwei, Sichuan, China”. Acta Geologica Sinica 83(9): 1203-1213.
Abstrakt publikacji

[55] Benson, R.B.J. & Radley, J.D. (2010). „A new large-bodied theropod dinosaur from the Middle Jurassic of Warwickshire, United Kingdom”. Acta Palaeontologica Polonica 55 (1), 35-42.
Pełny tekst publikacji

[56] Gay, R. (2010) „Kayentavenator elysiae, a new tetanuran from the early Jurassic of Arizona” [w:] „Notes on Early Mesozoic Theropods” wyd. Lulu, 27-43.

[57] Benson, R. B. J. (2010 A). „A description of Megalosaurus bucklandii (Dinosauria: Theropoda) from the Bathonian of the UK and the relationships of Middle Jurassic theropods” Zoological Journal of the Linnean Society Published, 158, 882-935.
Abstrakt publikacji

[58] Zhao, X.-J., Benson, R. B. J., Brusatte S. L. & Currie, P. J. (2010) „The postcranial skeleton of Monolophosaurus jiangi (Dinosaurs: Theropoda) from the Middle Jurassic of Xinjiang, China, and a review of Chinese Middle Jurassic theropods”. Geological Magazine, 147: 13-27.
Abstrakt publikacji

[59] Brusatte, S. L., Benson, R. B. J., Currie, P. J. & Zhao, X.-J. (2010) „The skull of Monolophosaurus jiangi (Dinosauria: Theropoda) and its implications for early theropod phylogeny and evolution”. Zoological Journal of the Linnean Society, 158(3), 573–607.
Abstrakt publikacji

[60] Benson, R. B. J. (2010 B) „The osteology of Magnosaurus nethercombensis (Dinosauria, Theropoda) from the Bajocian (Middle Jurassic) of the United Kingdom and a re-examination of the oldest records of tetanurans”. Journal of Systematic Palaeontology 8, 131-146.
Abstrakt publikacji

[61] Amiot, R., Buffetaut, E., Lécuyer, C., Wang, X, Boudad, L., Ding, Z., Fourel, F., Hutt, S., Martineau, F., Medeiros, M. A., Mo, J., Simon, L., Suteethorn, V., Sweetman, S., Tong, H., Zhang, F. & Zhou, Z. (2010). „Oxygen isotope evidence for semi-aquatic habits among spinosaurid theropods”. Geology 38(2), 139-142.
Abstrakt publikacji

[62] Sakamoto, M. (2010) „Jaw biomechanics and the evolution of biting performance in theropod dinosaurs” Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 277, 3327-3333.
Pełny tekst publikacji

[63] Hone, D. W. E, Xu, X. & Wang, D-Y. (2010). „A probable baryonychine (Theropoda: Spinosauridae) tooth from the Upper Cretaceous of Henan Provence, China”. Vertebrata PalAsiatica 48:19-26.
Pełny tekst publikacji

[64] Brusatte, S. L., Benson, R.B.J. & Xu, X. (2010) „The evolution of large-bodied theropod dinosaurs during the Mesozoic in Asia” Journal of Iberian Geology, 36(2), 275-296.
Pełny tekst publikacji

[65] Ezcurra M.D., Agnolin F.L. & Novas F.E. (2010) „An abelisauroid dinosaur with a non-atrophied manus from the Late Cretaceous Pari Aike Formation of southern Patagonia” Zootaxa 2450, 1-25.
Abstrakt i fragment publikacji

[66] Novas, F.E., Chaterjee, S., Rudra, D.K. & Datta, P.M. (2010) „Rahiolisaurus gujaratensis, n. gen. n. sp., A New Abelisaurid Theropod from the Late Cretaceous of India” [w:] Bandyopadhyay, S. (ed.) „New aspects of mesozoic biodiversity” Lecture Notes in Earth Science 132, 45-62.
Abstrakt publikacji

[67] Le Loeuff, J., Mètais, E., Dutheil, D.B., Rubino, J.L., Buffetaut, E., Lafont, F.O., Cavin, L., Moreau, F., Tong, H., Blanpied, C. & Sbeta, A. (2010) „An Early Cretaceous vertebrate assemblage from the Cabao Formation of NW Libya” Geological Magazine, 147, 750-759.
Abstrakt publikacji

[68] Smith, J.B., Lamanna, M.C., Askar, A.S., Bergig, K.A., Tshakreen, S.O., Abugares, M.M. & Rasmussen, D.T. (2010) „A Large Abelisauroid Theropod Dinosaur from the Early Cretaceous of Libya” Journal of Paleontology 84(5), 927-934.
Abstrakt publikacji

[69] Nesbitt, S. J.; Smith, N. D.; Irmis, R. B.; Turner, A. H.; Downs, A. & Norell, M. A. (2009), „A complete skeleton of a Late Triassic saurischian and the early evolution of dinosaurs”, Science 326 (5959): 1530-1533.
Abstrakt publikacji

[70] Alcober, O.A., Martinez, R.N. (2010) „A new herrerasaurid (Dinosauria, Saurischia) from the Upper Triassic Ischigualasto Formation of northwestern Argentina” ZooKeys, 63, 55-81.
Pełny tekst publikacji

[71] Agnolin, F.L., Ezcurra, M.D., Pais, D.F. & Salisbury, S.W. (2010) „A reappraisal of the Cretaceous non-avian dinosaur faunas from Australia and New Zealand: evidence for their Gondwanan affinities” Journal of Systematic Palaeontology, 8:2, 257-300
Abstrakt publikacji

[72] Benson, R.B.J., Carrano, M.T. & Brusatte, S.L. (2010) „A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic” Naturwissenschaften, 97, 71-78.
Abstrakt publikacji

[73] Barrett, P.M., Kear, B.P. & Benson, R.B.J. (2010) „Opalized archosaur remains from the Bulldog Shale (Aptian: Lower Cretaceous) of South Australia” Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology, 34, 293-301.
Abstrakt publikacji

Prezentujemy krótki przegląd ostatnich (od listopada 2009) badań dotyczących nieptasich teropodów. Aby dowiedzieć się więcej o poruszanym zagadnieniu, należy kliknąć w podkreślone linki do opisów i artykułów.