Spinophorosaurus nigerensis – nowy, zaskakujący zauropod z Nigru

Autor: Dawid Mika, Maciej Ziegler. Korekta: Łukasz Czepiński.


Remes, Kristian, Francisco Ortega, Ignacio Fierro, Ulrich Joger, Ralf Kosma, Jose Manuel Marin Ferrer, for the Project PALDES, for the Niger Project SNHM, Oumarou Amadou Ide, and Abdoulaye Maga.  2009.  A new basal sauropod dinosaur from the Middle Jurassic of Niger and the early evolution of Sauropoda.  PLoS ONE 4(9):e6924.
doi:10.1371/journal.pone.0006924

Rok 2009 zasłynął wśród fascynatów dinozaurów szeregiem nietypowych odkryć. Najpierw Miragaia – stegozaur o wyjątkowo długiej jak na dinozaura ptasiomiednicznego szyi, której liczba kręgów przewyższała tę występującą u większości zauropodów. Później Tianyulong – wczesnokredowy heterodontozauryd pokryty włóknistymi, nierozgałęzionymi strukturami, będącymi najprawdopodobniej prymitywnymi piórami. W końcu Limusaurus – bezzębny ceratozaur wykazujący cechy konwergentne z niektórymi krurotarsi jak Effigia oraz ornitomimozaurami. Teraz do gabinetu paleontologicznych osobliwości wkracza kolejny dinozaur, tym razem bazalny zauropod.

Spinophorosaurus nigerensis, bo o nim mowa, żył w bajosie-batonie (środkowa jura) na terenach Nigru (Afryka). Nie można też wykluczyć jego występowania w wczesnej jurze, choć wiek środkowojurajski wydaje się prawdopodobniejszy. Osiągał ok. 13 m długości, więc jak na zauropoda był mały. Posiadał on mieszankę cech dikreozaurydów, mamenchizaurydów i różnych zauropodów w tym kamarazaura, cetiozaura, szunozaura i innych. Jednak najciekawszą jego cechą są dwa nietypowe, sztyletopodobne osteodermy. Znaleziono je w pobliżu przemieszczonej w wyniku rozkładu łopatki, w okolicach miednicy holotypu. Najprawdopodobniej jednak znajdowały się na końcu ogona i pełniły rolę obronną, podobnie jak thagomizer (kolce ogonowe) stegozaurów. Do tej pory podobne struktury znaleziono na maczudze szunozaura. Same maczugi są znane także u innych zauropodów jak Omeisaurus. Wiele zauropodów było pokrytych osteodermami, a Agustinia dodatkowo kolcami. Zadaje to kłam dawnej opinii, że jedyną obroną zauropodów były rozmiary.

Spinoforozaur jest znany z dwóch okazów – holotypu (GCP-CV- 4229/NMB- 1699) zawierającego fragmenty czaszki i niemal kompletny szkielet pozaczaszkowy oraz paratypu (NMB-1698-R) – niekompletnego szkieletu i czaszki. Nazwa rodzajowa spinoforozaura pochodzi od łacińskich słów spina – kolec, phoro – nosić/dźwigać i greckiego sauros – jaszczur. Odnosi się ona do charakterystycznych, przypominających kolce osteodermów na ogonie spinoforozaura. Natomiast epitet gatunkowy (nigerensis) pochodzi od Nigru, miejsca znalezienia skamielin tego dinozaura. Wg przeprowadzonej przez badaczy analizy Spinophorosaurus jest taksonem siostrzanym dla Eusauropoda. Potwierdzono także, że środkowojurajskie azjatyckie zauropody nie tworzą monofiletycznego kladu, a cechy, na podstawie których je do niego zaliczano, są symplezjomorfiami Eusauropoda. Remes i współpracownicy (2009) – autorzy opisu spinoforozaura – sugerują jakoby euzauropody pochodziły z północnej Gondwany, a później skolonizowały Laurazję i południową Gondwanę. Dzięki odkryciu spinoforozaura udało się obalić hipotezę jednolitości zauropodziej fauny przed rozpadem Pangei.

Spinoforozaur jest kolejnym dowodem, że – parafrazując Szekspira – na Ziemi żyły dinozaury o jakich nie śniło się nawet paleontologom, a zapis kopalny potrafi zaskakiwać. Pozostają dwa pytania: jak dziwaczne „straszne jaszczury” zostaną opisane do końca bieżącego roku i jak nietypowe formy odkryją paleontolodzy w następnych latach?


Powiązane:
1. Praca za darmo na PLoS ONE (j. angielski)
3. Opis spinoforozaura na Forum Dinozaury.com!
4. Komentarz Mike’a Taylora na Sauropod Vertebra Picture of the Week (j. angielski)


http://www.dinozaury.com/images/rsgallery/display/090919snnzzzn01.jpg.jpg
http://dinozaury.com/images/stories/news/zoom.gif Rekonstrukcja szkieletu Spinophorosaurus nigerensis z pracy Remesa i innych (2009).

Holotypowy okaz spinoforozaura in situ.
http://dinozaury.com/images/stories/news/zoom.gif Holotypowy okaz spinoforozaura (GCP-CV- 4229) in situ.